انواع فیوزها و نحوه فیوزبندی مدارات

انواع فیوزها و نحوه فیوزبندی مدارات

فیوزها

برای حفاظت از تجهیزات الکتریکی از قبیل سیم ها ، کابل ها ، کابل ها ، دستگاه های اندازه گیری، ترانسفور ماتورها، ماشین های الکتریکی و دیگر مصرف کننده ها در برابر اتصال کوتاه و جریان اضافی یا اضافه بار ، و همچنین تامین ایمنی در صورت اتصال کوتاه بین فاز و نول از وسیله ای به نام فیوز استفاده می شود .

فیوز یک وسیله حفاظتی است که در ابتدای مسیر جریان فازهای مختلف یک مدار الکتریکی ، به صورت سری قرار  می گیرد .

فیوزها بر حسب مقدار ولتاژ و مکانیزم عمل :

  • فیوز حرارتی ذوب شونده یا فیوز فشنگی
  • فیوز آلفا یا اتوماتیک
  • فیوز مینیاتوری
  • فیوز کاردی یا چاقوئی
  • فیوز شیشه ای
  • فیوز کارتریج

فیوز حرارتی ذوب شونده یا فیوز فشنگی :

فیوزهای فشنگی از سه بخش پایه فیوز ، بدنه استوانه ای یا فشنگ و کلاهک شیشه دار تشکیل شده اند.در داخل بدنه استوانه ای یا همان فشنگ نوار فلزی ذوب شونده که از جنس آلیاژ مخصوص و گاهی از جنس نقره است قرار می گیرد.اطراف این نوار را از کوارتز فشرده  پر می کنند که باعث خنک شدن سیم ذوب شونده و جلو گیری از ایجاد جرقه  در داخل فیوز می گردد تا هنگام عبور جریان، سیم بیش از اندازه گرم نشود.

* ترمیم فیوز فشنگی پس از ذوب شدن سیم حرارتی آن ، خلاف مقررات ایمنی است.

فیوز آلفا ( اتوماتیک ) :

فیوز اتوماتیک یا آلفا نوعى فیوز خودکار است که عبور جریان بیش از حد مجاز از آن باعث قطع مدار مى شود؛ اما مى توان دوباره شستى آن را به داخل فشرد تا ارتباط برقرار گردد. بعضى از فیوزهاى خودکار دو عمل جریان زیاد و بار زیاد را در مدارها کنترل مى کنند؛ اما پس از قطع شدن، باید پس از مدت کمى دوباره شستى مربوط به آن را فشار داد تا مدار را وصل کند به عبارتی این فیوزها یکبار مصرف نیستند .

* در فیوزهاى اتوماتیک دو عنصر مغناطیسى و حرارتى وجود دارد. اولى اتصال کوتاه یا جریان زیاد و دومى (بى متال) بار زیاد (افزایش جریان تدریجى) را قطع مى کند.

فیوز مینیاتورى Miniature circuit breaker – MCB 

نوعى فیوز اتوماتیک است که از نظر ساختمان داخلى به فیوز آلفا شباهت دارد و از سه قسمت رله مغناطیسى (رله جریان زیاد زمان سریع برای قطع مدار در شرایط اتصال کوتاه)، رله حرارتى یا رله بى متال (رله جریان زیاد تأخیرى برای قطع مدار در شرایط اضافه بار) و کلید تشکیل شده است. این مجموعه را کلید مینیاتورى نیز مى نامند.

* این فیوزها در استاندارد  VDEقدیم با دو حرف L و G نامگذارى مى شدند که حرف L نشان دهنده ى فیوز تندکار و در مصارف روشنایى به کار می رفت و حرف G کندکار و در راه اندازى موتورها استفاده مى شد. امروزه در استاندارد IEC  نوع تندکار با حرف B و نوع کندکار با حرفC نشان داده مى شود. این فیوزها در انواع تک فاز و سه فاز ساخته مى شوند.

* فیوزهای مینیاتوری از رنج ۲ تا ۶۳ آمپر در بازار موجودند.

* فیوزهای مینیاتوری به صورت تکی ، دوتایی و سه تایی در بازار موجودند .

* برای نصب این فیوزها به ریل های مینیاتوری نیاز است .

* جریان نامی این فیوزها به همراه حرف L یا B (تندکار) و یا حرف G یا C ( کندکار) بر روی بدنه آن ها مشخص می شود و نیازی به کدهای رنگی ندارند .

    مانند : B10 یا L10 که یک فیوز مینیاتوری تندکار با جریان نامی ۱۰A است و یا  C20یا G20 که یک فیوز مینیاتوری کندکار با جریان نامی۲۰A می باشد .

 فیوز کاردی یا چاقویی:

فیوز های کاردی یا چاقویی جزء فیوزهای فشار قوی هستند و برای حفاظت ترانسفورماتورهای توزیع و در انواع تابلوهای برق و در شبکه های با توان زیاد استفاده می شود.

نحوه فیوز بندی مدارات

برای اینکه یک سیستم حفاظتی در برابر خطرات و خطاهای احتمالی پیش آمده در مدار کارش را به موقع و سریع و بنحو احسن انجام داده قبل از اینکه به مدار آسیبی وارد شود باید با محاسبات دقیق  فیوزها را انتخاب نمود تا ضریب اطمینان حفاظتی مدار افزایش یابد.به همین منظور در فیوزبندی مدارات الکتریکی مقدار جریان نامی فیوز را باید  متناسب با جریان مصرف کننده انتخاب کرد و فیوز را در نقطه ی مناسبی در مدار نصب نمود تا هم خط و هم مصرف کننده را در برابر اتصال کوتاه وجریان اضافی محافظت نماید .رعایت نکات زیر مارا در این امر مهم یاری خواهد نمود.

در صورت انتخاب فیوزاز جداول استاندارد انتخاب فیوز،سیم ها همزمان در برابر بار اضافی و همچنین اتصال کوتاه محافظت میشوند . و درصورتی که بخواهیم از فیوز برای حفاظت سیم دربرابر اتصال کوتاه استفاده کنیم میتوانیم از فیوزی با جریان نامی تا سه شماره بالاتر نیز انتخاب کنیم.

در انشعابات درصورت کوچک شدن سطح مقطع سیم ها ،باید در محل انشعاب ،سیم با مقطع جدید را در مقابل بار اضافی و جریان اتصال کوتاه حفاظت نمود.(شکل زیر)و چنانچه طول سیم از دو متر کمتر باشد و در اطراف آن مواد قابل اشتعال مانند چوب وجود نداشته باشد میتون از حفاظت آن در برابر اضافه بار صرف نظر نمود.

جهت کسب اطلاعات بیشتر و کاملتر در مورد انواع فیوزها و  نحوه فیوز بندی مدارات فایل زیر را دانلود کنید.